نژاد و گویش مردم شفت :
به احتمال زیاد نژاد اصیل بومیان باستانی شفت را میتوان ترکیبی از کادوسیان و آماردها دانست. اما چیزی که میتوان با قاطعیت در مورد آن نظر داد این است که بومیانی از این ناحیه قبل از روی کار آمدن دولت ماد در این دیار زیست میکردند پس نژاد باستانی این خطه حتما غیر آریایی بوده است.
ساکنان شهرستان شفت را از نظر گویش و نوع فعالیت میتوان در دو گروه جای داد
الف) گیلک ها
این دسته ازمردم که در ناحیه ی جلگه ای شفت اغلب به کار زراعت برنج مشغولند.آنها به گویش گیلکی بیه پسی صحبت میکنند.اکثر مردم گیلک شفت از تبار همان افرادی هستندکه در گذشته ی دور به علت نامساعد بودن شرایط زندگی در ناحیه ی جلگه ای ، در کوهپایه ها و دشت های بلندحاشیه شمالی و غربی کوهپایه زندگی میکردند و به تدریج پس از گذشت سالها ومساعد شدن شرایط به سوی نواحی پست و جلگه ای شفت روی آوردند. (تاریخ شفت/نادر افشاریان/ص۴۷)
ب) تالش ها وگالش ها
این دسته از مردم که در ارتفاعات، دامنه ها و دره های کوهستانی جنوب و جنوب شرقی شفت زندگی میکنند، اغلب به کار دامداری مشغولند وبه زبان تالشی صحبت میکنند. تالش ها وگالش ها نقش موثری در اقتصاد منطقه دارند. آنهادر واقع بومی ترین مردمان این ناحیه از پاره غربی گیلان وبر اساس تحقیقات به عمل آمده، از تبار کادوسی ها هستند. مولف کتاب ایران در عهد باستان به استناد یافته های د.مورگان تالشان را بومیان سه هزار ساله گیلان میداند.
علی اکبر دهخدا مینویسد :که اولاد تالش پسر یافث بن نوح بوده است و تالش معرف کادوس است.

وجه تسمیه ی شفت :
علت نامگذاری این ناحیه از بیه پس گیلان به شفت، همانند نامگذاری بسیاری از شهرهای بزرگ و کوچک این دیار، معلوم نیست. چرا که مدرک وسندی قوی که دلالت بر نامگذاری بوده باشد، وجود ندارد و یا این که این مطالب هنوز یافت نشده است.
از سوی دیگر روایات بدون پشتوانه نیز نمی تواند سند محسوب شود و یا مورد وثوق اهل تحقیق قرار گیرد. چنانچه برخی بر این باورند که کلمه شفت اخذ شده از کلمه شَفَتَین (آیه ۹ از سوره ی بلد قرآن) و یا برگرفته از نام شخصی خارجی در دوره قاجاریه است (شَفِت نام افسری روسی الاصل در دوره قاجاریه بود که مامور تسخیر گیلان از سوی روسیه تزاری شده بود) چیزی که میتوان در این باره به آن تکیه کرد این است که حداقل ۸۰۰ سال پیش این منطقه به نام شفت ذکر و ثبت شده است.
اگرچه با توجه به آثار و علایم پیدا و ناپیدا در ارتفاعات شرقی و جنوبی منطقه و دامنه های شمالی و غربی آن میتوان سابقه اجتماعات انسانی در شفت را بیش از سه هزار سال دانست (تاریخ شفت/نادر افشاریان/ص۵۷)
دین و آیین مردم شفت از گذشته تاکنون :آثار و علائم به جا مانده در نواحی شفت نشان میدهد که مردمان این ناحیه از پاره غربی گیلان،از اعصار کهن مردمی باورمند بوده اند.
آرداندا مایف مینویسد: مردم گیلان تا سده پنجم قبل از میلادیعنی دوران هخامنشی به ارباب انواع اعتقاد داشتند. مردم گیلان و شفت تا اوایل حکومت ساسانیان با آیین زرتشتی بیگانه بودند، فقط در دوران ساسانیان بود که آیین زرتشتی را پذیرفتند.
در زمان کاووس پسر قباد که دل در اندیشه ی مزدکی داشت و در گیلان حکومت میکرد، عده ای از مردم گیلان به آیین مزدکی در آمدند. دیری نپایید که انوشیروان به این نقطه حمله کردو مردم را به جرم اعتقاد به آیین مزدکی قتل عام کرد.
هجوم سپاه کثیربن شهاب حارثی (۲۱هجری،در زمان عمر) یزیدبن مهلب (۹۶هجری در زمان امویان)به پاره غربی گیلان موجب آشنایی برخی از مردم این سامان با دین اسلام شد.
با روی کار آمدن عباسیان به ویژه در زمان هارون الرشید، حضور برخی از سران زیدی مذهب در نواحی مختلف دیلم و به اسلام گرویدن حاکم دیلم (گیلان قدیم)، نقطه عطفی بر حضورمروجین اسلامی در منطقه بود. طبیعتا، شفت نیز از این اتفاقات به دور نبود. شفت به گواهی تاریخ در این دوران همزمان چندین ملک داشت که برخی از آنان سرانجام با رهبران شیعه ی زیدی مذهب همفکر و همگام شدند.
حضور سالوک بن وهب بن منبه در گبلان و گرویدن بسیاری از مردم تالش و دیلم به او، او را بر آن داشت تا باحضور فعال خود در گسترش آیین زیدی گام بردارد. او با سپاهیان عظیم خود ضمن عبور از ایمن آباد وارد توقفگاه باستانی کرکره پشته لشکر گاه شد.در این زمان طبق شواهد موجود، مردم شفت مذهب حنبلی ،یکی از فرق اربعه سنت را باور داشتند.اما در میان آنان شیعیان زیدی و مردمانی معتقد به آیین غیر اسلامی نیز بودند.
پس از فروکش کردن قدرت اسماعیلیان در گیلان، دور دوم مبارزات شیعیان زیدی به رهبری خاندان کیایی در نواحی شرق گیلان آغاز میشود. سر انجام سید علی کیا با سپاهیان شیعه مذهب خود ضمن ورود به رشت این شهر را تصرف کرد. او در تدارک حمله به فومن بود که حکام سنی مذهب پاره ی گیلان از جمله امیر محمد شفتی حاکم حنبلی مذهب شفت، با تشکیل یک گروه جلوی حرکت و نفوذ سپاهیان زیدی مذهب را به سوی فومن گرفتند و آنان را در دروازه غربی رشت شکست دادند که طی آن بسیاری از شیعیان زیدی کشته و زخمی و جمعی از جمله عده ای از سرداران او به روایت تاریخ (۷۹۱هجری) متواری شدند.

اقلیم و آب و هوا :
اقلیم این منطقه به تبعیت از آب و هوای کل استان معتدل و مرطوب است که در مناطق کوهستانی جای خودرا به آب و هوای معتدل کوهستانی می دهد . در فصل تابستان این مناطق خوش آب و هوا و پذیرای علاقمندان و گردشگران است.
از جمله مناطق کوهستانی این شهرستان از ارتفاعات امامزاده ابراهیم، دره سیامزگی، روستای خرمکش و پایین توسه و محرمان قابل ذکر است. از عوارض طبیعی این منطقه وجود رودخانه سیاه مزگی در کنار روستای عثماوندان و شهر شفت است که روستا های زیادی را در مسیر جریان خود مشروب می نماید. کوههای امامزاده ابراهیم و دره سیا مزگی نیز جزء عوارض طبیعی این منطقه بشمار می روند.
شهرستان شفت با مساحت ۹۶۹/۵۷۶ کیلومتر مربع شامل دو بخش مرکزی و احمد سر گوراب و چهار دهستان جیرده، ملا سرا، نصیر محله, چوبر و نیز ۹۷ آبادیست که ۹۴ آبادی دارای سکنه و ۳ آبادی خالی از سکنه می باشد.